Jeśli czujesz, że tradycyjne modele przestały działać, masz rację. To, czego doświadczamy, nie jest chwilową anomalią. To potężne zderzenie długofalowych megatrendów z brutalną rzeczywistością operacyjną. 

Pamiętasz nasz artykuł o megatrendach na lata 2025-2035? 

Dziś widzimy je w akcji. Na żywo. Kryzys rentowności przewoźników i kurcząca się podaż mocy przewozowych właśnie stają się nowym, twardym fundamentem rynku.

Zresztą, nie tylko my. Potwierdzają to branżowi praktycy.

Uważam, że jesteśmy na równi pochyłej, która musi przełożyć się na znacznie głębszy kryzys w branży. Spadające wolumeny i jednocześnie kurczące się zdolności przewozowe chwilowo balansują sytuację na rynku. Należy jednak pamiętać o tym, że firmy nie są w stanie prowadzić niedochodowej sytuacji w nieskończoność. [...] Spodziewam się w najbliższych miesiącach głębokiego braku zdolności przewozowych i istotnego wzrostu stawek" – komentuje dr Paweł Trębicki, managing director, Rhenus Road Freight - Central East Region (w raporcie “Transport w Europie”).

Dla firm z sektora MSP radą jest przede wszystkim zacząć liczyć. Zastanowić się nad opłacalnością wykonywanych zleceń. Dla tych większych uzbroić w cierpliwość, nie ulegać nastrojom, przeczekać trudne czasy" – komentuje Maciej Wroński, prezes, Transport i Logistyka Polska (w raporcie “Transport w Europie”).

Włoski rynek transportu towarowego stoi w obliczu presji strukturalnej: popyt na usługi transportowe rośnie, ale dostępna 'capacity' maleje z powodu pogłębiającego się niedoboru kierowców oraz ograniczania flot przez wielu przewoźników ze wschodniej Europy. Stawki rosną w całym sektorze, nie tylko z powodu inflacji, ale także jako korekta po latach niedoszacowanego transportu" – komentuje Stefano Codognotto, executive director, Codognotto Italia S.p.A. (w raporcie “Transport w Europie”).

Megatrend w praktyce: „Świat Wojen”

Mapa Trendów infuture.institute jasno wskazuje, że żyjemy w „Świecie Wojen”, a zjawiska takie jak Deglobalizacja i Inflacja są w samym centrum teraźniejszości (w kręgu „NOW”). Te siły nie są już abstrakcją, ale konkretnym wyzwaniem, które widzimy na całym świecie. Podatność globalnych łańcuchów dostaw na zakłócenia została uwidoczniona przez takie problemy, jak kryzys w transporcie morskim na Morzu Czerwonym oraz braki na rynku półprzewodników, co wskazuje analiza freightify.com.

Widzimy je też w danych z najnowszego raportu  „Transport w Europie. Trendy. Dane. Analizy”.

Z jednej strony globalne łańcuchy dostaw wciąż działają – raport potwierdza, że porty w Belgii i Holandii to główne „miejsce powstawania ładunków w Europie”, co bezpośrednio wpływa na działalność belgijskich firm transportowych i spedycyjnych. Z drugiej jednak, lokalna odporność całego ekosystemu upada. 

Wzrost presji znajduje odzwierciedlenie zwłaszcza w kosztach transportu kontenerowego [...] Firmy są obecnie lepiej przygotowane na wstrząsy w swoich łańcuchach dostaw ... Niestabilność łańcuchów dostaw wymusiła w ostatnich latach wiele zmian w ich przedsiębiorstwach – Rolf Bos, PwC Netherlands.

Wskaźnik deklarowanych bankructw w sektorze TSL w II kwartale 2025 r. osiągnął w UE poziom 178,7 pkt, co oznacza, że liczba upadłości jest o blisko 80% wyższa niż w bazowym 2021 roku. Firmy po prostu nie mają poduszki finansowej, by przetrwać ten okres wstrząsów.

Krucha odporność łańcuchów dostaw

Do tego dochodzą geopolityczne przetasowania. Jako menedżer na Węgrzech czy w Belgii, zobaczysz, jak zmienia się mapa konkurencji. 

Eksperci w raporcie wskazują, że polscy przewoźnicy tracą pozycję na Zachodzie na rzecz tańszych firm z Rumunii, Litwy czy Ukrainy. To oznacza, że Twoi konkurenci nie są już tylko za Odrą, ale i za Karpatami, a presja na stawki i marże rośnie z zupełnie nowych kierunków.

By ratować swoją rentowność, przewoźnicy podejmują decyzje o zmianie kierunków realizacji swoich usług na alternatywne, które mają niższe opłaty drogowe, czy też tańsze w paliwo [...]. W miejsce polskich wchodzą rumuńscy, litewscy czy ze Wschodu, u których koszty pracy są często blisko o połowę niższe niż w Polsce" – komentuje Natalia Foszt, dyrektor rozwoju biznesu, Omida VLS (w raporcie “Transport w Europie”).

Recesja w kluczowych gospodarkach, takich jak Niemcy i Włochy, jest poważnym sygnałem ostrzegawczym dla branży TSL. [...] Dla przewoźników, zwłaszcza tych mocno uzależnionych od owych krajów, dywersyfikacja staje się kluczową strategią przetrwania" – komentuje Radosław Lemieszek, dyrektor ds. logistyki magazynowej i floty kontraktowej, MCG Logistics (w raporcie “Transport w Europie”).

W zjawisku spadku tras eksportowych upatruję dwa aspekty: polscy przewoźnicy są drożsi od przewoźników ukraińskich, a zachodnie przedsiębiorstwa koncentrują się na redukcji kosztów, pomijając nawet aspekt bezpieczeństwa frachtu i monitoringu transportu" – komentuje  dr hab. inż. Adam Koliński, prof. Wyższej Szkoły Logistyki (w raporcie “Transport w Europie”).

Co więcej, na łamach Carbon Brief, prof. Jason Bordoff ostrzega, że dzisiejsze konflikty międzynarodowe stwarzają poważne ryzyko – nie tylko komplikują, ale i opóźniają transformację energetyczną, co może prowadzić do narastających problemów

Zrównoważony rozwój: konieczność regulacyjna kontra rzeczywistość kosztowa

Megatrend „Zrównoważony Świat” to strategiczna konieczność, od której nie ma odwrotu. Analizy Transport & Environment (T&E), przytoczonej w "The Guardian", wskazują, że w przypadku gdy obecna polityka będzie nadal prowadzić do wolniejszej dekarbonizacji transportu w porównaniu z sektorami energetycznym i przemysłowym, emisje generowane przez transport mogą stanowić 44% całkowitych emisji kontynentu do 2030 roku.

Jednak dane rynkowe z 2025 roku pokazują, że dla większości firm transportowych jest to dziś przede wszystkim rosnące obciążenie.

Obecnie żyjemy w świecie, w którym niektóre zagrożenia geopolityczne, takie jak konflikty i fragmentacja gospodarcza, utrudniają tę transformację. Jeśli nie będziemy ostrożni w jej przeprowadzaniu, może to w rzeczywistości pogłębić niektóre z tych problemów geopolitycznych” – Jason Bordoff, dyrektor założyciel Centrum Globalnej Polityki Energetycznej w Szkole Stosunków Międzynarodowych i Spraw Publicznych Uniwersytetu Columbia (World Economic Forum)

Ponieważ „istnieje wiele różnych dróg do osiągnięcia zerowej emisji netto”, wybrana ścieżka będzie miała wpływ na geopolitykę... Sposób realizacji tego celu będzie miał ogromny wpływ na sprawy globalne” – Meghan O’Sullivan, dyrektorka geopolityczna Energy Project. (harvardmagazine.com)

Transformacja jest ślimacza i kosztowna. Dane z naszego nowego raportu są jednoznaczne: w Polsce aż 99% nowo rejestrowanej floty wciąż jeździ na dieslu. A ta raczej nas nie ominie zważywszy na geopolityczne zawirowania i dążenie UE do konkurencyjności między USA a Chinami.

Natomiast, eksperci wprost wskazują, że koszty związane z „zielonym ładem” i Pakietem Mobilności to jedne z głównych czynników, które dobijają rentowność i prowadzą do redukcji flot.

Wniosek jest bolesny, ale prawdziwy: dla firm transportowych w 2025 roku zrównoważony rozwój to przede wszystkim rosnący koszt operacyjny i wymóg regulacyjny, a nie rynkowa szansa. To pogłębia kryzys i sprawia, że inwestycje w zieloną transformację są odkładane na później.

Przewoźnicy zazwyczaj przewidują wzrost cen i dokonują zakupów jeszcze przed wdrożeniem nowych regulacji wymagających dodatkowego wyposażenia. [...] Najnowsze normy emisji CO2 oraz zmiany w systemie Eurovignette mogły wprowadzić niepewność wśród przewoźników, skłaniając ich do odłożenia inwestycji" – komentuje Romain Mouton, senior research manager, IRU (w raporcie “Transport w Europie”).

Co do rejestracji pojazdów zero oraz niskoemisyjnych, prawda jest taka, iż żaden kraj nie radzi sobie z dekarbonizacją. Statystyki podawane przez różne stowarzyszenia dotyczą rejestracji nowych pojazdów – w skali całej floty europejskiej elektryki stanowią ledwie promil" – komentuje Maciej Wroński, prezes, Transport i Logistyka Polska (w raporcie “Transport w Europie”).

Pobierz nasz raport na temat dekarbonizacji oczami przewoźników: TUTAJ 

Rekomendacje dla firm TSL na teraz!

Analiza danych i trendów nie służy straszeniu, ale budowaniu świadomej strategii.  Co więc możesz zrobić w tej sytuacji, by nie tylko przetrwać, ale i wyjść z tego chaosu wzmocnionym?

Ruch #1: Radykalna selekcja i dywersyfikacja rynków

Nie każdy rynek w Europie cierpi tak samo. Nasz nowy raport pozwala podzielić kraje na trzy grupy: 1) pesymistyczne (Niemcy, Francja), 2) neutralne (Włochy, Polska, Belgia) i 3) optymistyczne (Hiszpania). 

Hiszpania jako jedyna wyróżnia się pozytywnymi wskaźnikami nastrojów gospodarczych i przemysłowych.

• Ucieknij od stagnacji: Sprawdź, jak bardzo Twoja firma jest uzależniona od słabnącej gospodarki Niemiec. Może to czas, by aktywnie przenieść część zasobów na bardziej perspektywiczne rynki południa Europy? Jak radzą eksperci, „dywersyfikacja staje się kluczową strategią przetrwania”.

• Graj „autostradami”: Skup się na głównych, rentownych korytarzach, gdzie wolumeny są stabilne, a znalezienie ładunku powrotnego jest łatwiejsze. Unikaj peryferyjnych, niestabilnych tras, które generują puste przebiegi i zjadają marżę.

Ruch #2: Przygotowanie na nową falę technologii

Mapa Trendów infuture.institute umieszcza „Logistykę autonomiczną” i „Robotykę kognitywną” w horyzoncie „NEW” (1-5 lat). Potężny kryzys kadrowy i brak kierowców, o którym mówią eksperci w raporcie, tylko przyspieszy tę rewolucję.

• Inwestuj w dane, gdy brakuje na flotę: Rejestracje nowych ciężarówek w Europie gwałtownie spadają (w Niemczech o 27,5% r/r). Skoro inwestycje w sprzęt są wstrzymane, kluczowe staje się maksymalne wykorzystanie obecnych zasobów. To idealny moment na wdrożenie zaawansowanych systemów analitycznych i telematycznych, by podnieść efektywność tu i teraz, a jednocześnie przygotować firmę na technologie jutra.

Ruch #3: Budowanie elastyczności w modelu biznesowym

Stare zasady przestały obowiązywać. Stabilność nie leży już w sztywnych kontraktach, ale w zdolności do adaptacji.

• Od kontraktu do SPOT: Rynek wyraźnie dryfuje w stronę transakcji spotowych. Jak zauważa jeden z ekspertów, „kontrakty nie gwarantują już rzeczywistej obsługi potrzeb klienta”, gdy stawki stają się niedochodowe. Firmy muszą nauczyć się zarządzać tą zmiennością, np. przez krótsze umowy z elastycznymi klauzulami.

• Od przewozu do usług: Szukaj rentowności w usługach o wyższej wartości dodanej – magazynowaniu, spedycji, logistyce kontraktowej czy transporcie specjalistycznym, a nie tylko w „gołym” frachcie.

Przetrwają ci, którzy zrozumieją paradoks

Obecny kryzys to bolesny, ale konieczny proces dostosowania branży do nowej rzeczywistości. Malejąca liczba przewoźników i rosnące koszty operacyjne to niestety „nowa normalność”.

Przyszłość należy do firm, które potrafią działać na dwóch płaszczyznach:

• Reaktywnie – mistrzowsko zarządzając kosztami i elastycznością na niestabilnym rynku spotowym.

• Proaktywnie – rozumiejąc, że dzisiejsze problemy (braki kadrowe, presja ekologiczna) są jedynie zapowiedzią nadchodzących rewolucji technologicznych i strukturalnych.

To, co przedstawiliśmy, to tylko wierzchołek góry lodowej. Pełne dane, szczegółowe analizy ponad 20 europejskich tras i prognozy ekspertów znajdziesz w naszym najnowszym raporcie. Pobierz go i uzbrój się w wiedzę, która pozwoli Ci podejmować lepsze decyzje.

Pobierz pełny raport „Transport w Europie. Trendy. Dane. Analizy” i zyskaj kontrolę nad przyszłością swojej firmy.

Grafika: Google, Imagen AI Generated.